Er is inmiddels steeds meer wetenschappelijke onderbouwing voor het idee dat de gezondheid van de mens nauw verbonden is met die van zijn leefomgeving. Internationale gezondheidsorganisaties werken inmiddels met het principe van One Health: de gezondheid van mensen, dieren, planten en ecosystemen is nauw met elkaar verbonden. De World Health Organization (WHO) en United Nations Environment Programme (UNEP) benadrukken dat menselijke gezondheid niet duurzaam beschermd kan worden zolang lucht, water, bodem, biodiversiteit en klimaat onder druk staan. Een gezonde planeet is dus meer dan een ecologisch streven. Het is een voorwaarde voor gezondheid van de mens op de lange termijn.

Die samenhang is op meerdere niveaus zichtbaar. Wanneer ecosystemen verzwakken, verslechtert de kwaliteit van voedselproductie, neemt de kans op water- en luchtvervuiling toe en groeit ook het risico op infectieziekten en klimaatgevoelige gezondheidsproblemen. De WHO wijst erop dat huidige voedselsystemen zowel de gezondheid van de mens als die van de planeet onder druk zetten. Grootschalige productie, intensieve verwerking en sterk bewerkte voeding hangen samen met meer ziekte, aantasting van ecosystemen en verdere klimaatverandering. Daaruit blijkt dat menselijke gezondheid niet los kan worden gezien van de ecologische en maatschappelijke context waarin wij leven.

Ook vanuit voedingswetenschap wordt deze koppeling steeds duidelijker. Onderzoek in The Lancet Planetary Health liet zien dat een hogere naleving van een planetary health diet geassocieerd was met een lager risico op hart- en vaatziekten in grote Amerikaanse onderzoeksgroepen. Dat betekent niet dat elk duurzaam voedingsmodel automatisch ideaal is voor iedereen, maar wel dat gezondheid en ecologische duurzaamheid vaak in dezelfde richting kunnen bewegen. Met andere woorden: een voedingspatroon dat minder druk legt op natuurlijke systemen, kan tegelijkertijd gezondheidsvoordelen hebben.

Tegelijk vraagt deze benadering om nuance. Wetenschappers wijzen er ook op dat sommige duurzame voedingspatronen extra aandacht vragen voor de vraag of zij alle belangrijke vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen in voldoende en goed opneembare vorm leveren. Dat onderstreept dat “goed voor de planeet” niet automatisch genoeg is als gezondheidsadvies. De uitdaging is dus niet om menselijke gezondheid te vervangen door planetaire gezondheid, maar om beide zorgvuldig met elkaar te verbinden.

Er is dus groeiende wetenschappelijke onderbouwing voor het idee dat een gezonde planeet de kans op een gezondere mens vergroot. Gezonde ecosystemen vormen namelijk de basis voor schoon water, voedzame voeding, stabiele leefomstandigheden en zo ook minder ziekte. Neem jij de gezondheid van de mens serieus? Laat dan de gezondheid van onze planeet niet buiten beschouwing.